Xenotoca eiseni – Żyrandolka (Karpieniec pręgowany)
Niezwykła i charyzmatyczna ryba żyworodna z Meksyku, która reprezentuje rodzinę żyworódkowatych (Goodeidae). W przeciwieństwie do popularnych gupików czy mieczyków, posiada zupełnie inną biologię rozmnażania i znacznie silniejszy charakter.
Kluczowe cechy:
Wygląd: Samce są wyjątkowo barwne – posiadają metalicznie niebieskie lub turkusowe boki ciała, a nasada ogona jest ozdobiona szerokim, jaskrawym pomarańczowo-czerwonym pasem (banderolą). Samice są większe, oliwkowo-beżowe i mniej intensywnie ubarwione.
Zachowanie: Ryba bardzo inteligentna, dynamiczna i asertywna. Może wykazywać skłonność do podgryzania płetw wolniejszym rybom o długim welonie (np. gupikom), dlatego powinna być trzymana w stadzie (min. 6–8 sztuk) z rybami o podobnym temperamencie.
Specyfika: Należy do grupy "prawdziwych żyworódek". Samice nie przechowują nasienia (wymagane jest zapłodnienie przy każdym miocie), a embriony w łonie matki są odżywiane przez specjalne struktury przypominające pępowinę (trofotaenia). Młode rodzą się znacznie większe i lepiej rozwinięte niż u gupików.
Wymagania: Preferuje wodę o temperaturze 20–25°C – nie lubi zbyt ciepłej wody. Akwarium powinno być przestronne, z wydajną filtracją i dużą ilością roślinności, która daje schronienie przed intensywnym temperamentem samców. Jest wszystkożerna, ale wymaga sporej ilości pokarmu roślinnego (glony, spirulina).
Poziom trudności: Średni. Choć sama ryba jest odporna, jej specyficzne zachowanie (zadziorność) oraz status gatunku zagrożonego w naturze sprawiają, że poleca się ją świadomym akwarystom, najlepiej do akwarium jednogatunkowego.